CÁNH BƯỚM - HIỆN THÂN CỦA MÔI TRƯỜNG

Trong thế giới côn trùng, có thể nói bướm là loài đẹp nhất và thường được gọi là "những cánh hoa biết bay" hay "hoàng hậu của vương quốc côn trùng". Những chú bươm bướm với thân hình đẹp đẽ, mềm mại, màu sắc tươi tắn, hữu tình chiếm được thiện cảm của nhiều người. Nhưng bên cạnh vẻ đẹp của loài bướm, ít ai biết được những ý nghĩa và câu chuyện đằng sau nó. Sở dĩ những cánh bướm luôn gắn liền với tuổi thơ của biết bao người, gắn liền với những ngõ hẻm, bụi cây, góc nhà. Nhưng đáng buồn thay,sự xuất hiện của loài bướm dường như đã mất dần đi, nhất là ở nơi phố thị phồn hoa, bởi lẽ những thay đổi chóng mặt của đô thị hóa, hiện đại hóa. Chính vì vậy, khi đọc xong bài viết này, hy vọng rằng chúng ta sẽ cùng nhau mang "những cánh hoa biết bay" này trở lại với cuộc sống thường ngày để có thể say sưa ngắm nhìn vẻ đẹp của những cánh bướm nhé!

7/12/2021 8 min read

Sở dĩ bướm thường chúng sống gần các bụi cây có nhiều hoa để hút phấn hoa, mật hoa, góp phần trong việc giúp hoa thụ phấn. Chúng phụ thuộc vào khí hậu và thời tiết, phụ thuộc vào thực vật ấu trùng và tính di động hạn chế. Chính vì vậy bướm cực kỳ hữu ích như một chỉ báo về sức khỏe tổng thể của một hệ sinh thái. Một số lượng lớn các loài bướm thường có nghĩa là một hệ sinh thái có hình dạng tốt. Lý do là chúng đóng một vai trò kép trong chuỗi thức ăn, cả hai đều là con mồi và là kẻ săn mồi, ăn thực vật và được ăn bởi chim và dơi.

Các nhà khoa học đã chứng minh rằng bất kỳ sự suy giảm nào về số lượng của loài bướm có thể được sử dụng để xác định các thay đổi về mặt hóa học hoặc vật lý trong môi trường. Bướm đặc biệt hiệu quả trong việc hiển thị những thay đổi tinh vi trong hệ sinh thái vì chúng phản ứng rất nhanh với những thay đổi như vậy vì tuổi thọ ngắn của chúng. Bướm cực kỳ nhạy cảm do sự nhạy cảm với biến đổi khí hậu, vì thế rất hữu ích cho các nhà khoa học theo dõi biến đổi khí hậu toàn cầu. Những thay đổi nhiệt độ ảnh hưởng đến các địa điểm nơi trứng đẻ trứng, số lượng chúng đẻ, và sự phát triển và tồn tại của ấu trùng bướm. Tại bán đảo Sơn Trà vào mùa cây thay lá, ra hoa, thì cũng là lúc chúng ta sẽ bắt gặp những cánh bướm phượng quý hiếm rực rỡ sắc màu. Các loài bướm này dễ dàng quan sát dọc theo đường xe chạy quanh bán đảo, càng lên cao, số lượng càng nhiều và thành phần loài cũng đa dạng hơn. Thế mới nói, Sơn Trà một món quà của tạo hóa, được thiên nhiên hào phóng ban tặng cho vẻ đẹp và sự giàu có hiếm nơi nào sánh được.


purple and white butterfly on green leaf
purple and white butterfly on green leaf
Những cánh bướm là hiện thân của môi trường

Writer: Kim Ngân    -     Beta: Cẩm Nhung

Vẻ đẹp của những cánh bướm được tạo dựng từ thiên nhiên muôn loài, và có thể xem là chất liệu cho cảm hứng sáng tạo trong muôn vàn tác phẩm nghệ thuật. Loài côn trùng nhỏ bé này mang một vẻ đẹp kì diệu lộng lẫy và đầy bí ẩn, chúng như những linh hồn rong chơi trong vườn, mải miết phiêu du vô định. Bướm đã trở thành một đề tài đầy sức hấp dẫn và bất tận cho các nhiếp ảnh gia, người nghệ sĩ tranh sơn dầu, người làm thủ công, hay cả điêu khắc tìm tòi, khai thác để tạo dựng nên những tuyệt tác. Giữa những mảng màu kì diệu và đầy sức sống, bướm hiện lên như là trung tâm của thiên nhiên đa sắc, tô thắm vẻ đẹp cho đời

Trong thi ca người Việt, cánh bướm hiện lên trước tiên như vẻ đẹp muôn thuở của sự sống, gắn với những kỷ niệm tuổi thơ. Trong đó có thể kể đến “Hái hoa bắt bướm” -  một thành ngữ để chỉ một tuổi thơ vô tư trong sáng, thỏa sức chơi đùa. Trong bài thơ nổi tiếng Quê hương của Giang Nam, cánh bướm xuất hiện cả ở phần đầu và phần kết của tác phẩm: Những ngày trốn học đuổi bướm cầu ao (...) Xưa yêu quê hương vì có chim có bướm. 


brown butterfly decors on wall
Sự truyền cảm hứng từ những cánh bướm

Nhắc đến loài bướm ta không thể không nhắc đến “Hiệu ứng cánh bướm”. Về mặt khoa học, học thuyết này cho thấy tầm quan trọng của những sai số, tuy vô cùng nhỏ nhưng sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả thực nghiệm. 

Trong cuộc sống, hiệu ứng cánh bướm được xem như một phép ẩn dụ của những khoảnh khắc, hành động tưởng chừng không đáng kể nhưng lại thay đổi được cả lịch sử và thay đổi số phận của mỗi người. Dù chưa biết đến học thuyết này, ông bà ta đã có những câu nói thể hiện được quan hệ nhân quả trên như “Sai một li đi một dặm” hay “Một đốm lửa có thể đốt cháy cả cánh rừng”.

Chúng ta thường tự ti rằng khả năng của mình có giới hạn, mỗi hành động của mình chỉ là một hạt cát trong biển đời mênh mông. Nhưng đừng đánh giá thấp sức mạnh của hành động, nhiều hành động nhỏ góp lại có thể tạo nên sự thay đổi lớn, hoặc những thay đổi nhỏ lại là ngọn nguồn của sự đột phá trong tương lai.


Những cánh bướm ẩn dụ cho sự thay đổi

Trong một thành phố có quá nhiều nhà cửa, nhà máy, công trình bằng gạch, ngói, bê tông, sắt thép, thì với những khoảng cây cỏ, hoa lá xanh tươi, khung cảnh chim bay, bướm lượn sẽ làm dịu mắt mọi người, làm giảm bớt căng thẳng thần kinh. Đồng thời những không gian như vậy cũng giúp cho nhiều trẻ em, chỉ sống trong các nhà cao tầng ở thành phố, có được khái niệm về môi trường tự nhiên, có được những hình tượng sống động cho các từ mới học, có được cảm hứng trong sáng tác văn học. Thật vậy, nếu không có cây cỏ, thì làm sao có tiếng ve râm ran suốt trưa hè, làm sao có những cuộc chọi dế, lấy đâu ra màu phượng vĩ chói chang và bốn mùa của các em sẽ chẳng còn mấy thú vị nữa.

Hiện tại, do nạn chặt phá rừng, san ủi rừng trồng cây cao su, con người xịt thuốc khai hoang để làm nương rẫy…nên môi trường sinh sống của không chỉ phần lớn các loài bướm mà còn nhiều loài vật khác đã và đang bị xáo trộn, thêm vào đó là sự săn lùng, tiêu diệt nên chúng ngày càng ít dần và tuyệt chủng. Nếu sự tàn phá rừng không dừng lại kịp thời thì đến một ngày nào đó, Bướm - loài côn trùng đa dạng sắc màu, rực rỡ, quyến rũ nhất hành tinh chỉ còn trong ký ức. Mỗi hành động tử tế chúng ta thực hiện, dù nhỏ nhưng đều mang đến giá trị tốt đẹp, chúng luôn có một ý nghĩa nào đó và đang góp phần vào sự chuyển động tích cực của toàn xã hội. Hãy cùng creARTe chung tay tạo nên hiệu ứng cánh bướm tích cực vì một cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn bạn nhé!


Nguồn thông tin tham khảo:  LĨNH TUNG MA - HỖN THIÊN SA (2015). Luận về những cánh bướm - Đại Đoàn Kết. Có tại,: http://daidoanket.vn/luan-ve-nhung-canh-buom-81995.htm [đã truy xuất: 15/6/2021]